بررسی چرایی عدم کارایی مجازات‌های سنگین ایران در مبارزه با مواد مخدر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی(حقوق کیفری)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حقوق کیفری و جرم‌شناسی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی، تهران، ایران

2 استادیار گروه حقوق دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی، تهران، ایران.

3 دانشیار گروه حقوق دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

چکیده

یکی از موضوعات مهم در عرصه ملی و بین‌المللی از چند دهه اخیر و بخصوص در عصر حاضر، موضوع پدیده مواد مخدر و آثار زیان‌بار آن بر جوامع انسانی است، تمامی جوامع و بیشتر دولت‌ها بر این موضوع اتفاق‌نظر دارند که مواد مخدر و جرایم ناشی از آن، تهدیدی جدی برای نسل بشریت است. با این حال باید برای این پدیده شوم چاره‌ای اندیشید. راهکارهایی که در سال‌های اخیر اجرایی شده، مبتنی بر نوعی سختگیری کیفری در مجازات‌ها بوده است. بدین‌سان سیاست‌ اصلی‌ دیدگاه‌ بازدارندگی، تهدید به مجازات کیفری یا اجرای آن برای کاهش انگیزه جرم است؛ یعنی استفاده‌ از‌ مجازات به عنوان بازدارنده‌ای که مانع تکرار جرم از سوی مجرم‌ شده‌ و نیز‌ به شکل کلی انگیزه دیگران را برای ارتکاب همان جرم کاهش دهد. در حقوق کیفری مبارزه با مواد مخدر ایران نیز، همواره رویکردی سختگیرانه در قبال مجرمین مواد مخدر و با وضع مجازات‌های شدید سالب آزادی و سالب حیات اتخاذ شده است. با این حال طی سال‌های اخیر پرسشی اساسی در این خصوص مطرح است که آیا اعمال مجازات‌های شدید نظیر اعدام و حبس ابد و... بر بازدارندگی ارتکاب جرایم مرتبط با مواد مخدر تأثیر داشته است؟ در مقاله حاضر که به روش توصیفی  تحلیلی و با بهره‌گیری از منابع و متون کتابخانه‌ای و با هدف تبیین و تشریح بازدارندگی مجازات‌های شدید در ارتباط با جرایم مواد مخدر به انجام رسیده و در این راستا ابعاد مختلف موضوع از جهت میدانی، آماری، سیاست جنایی و جامعه‌شناسی مورد مطالعه قرار گرفته است این نتیجه حاصل گردید که‌ تشدید‌ مجازات، نقش فوق‌العاده‌ای در پیشگیری‌ از‌ جرایم‌ نداشته و شناخت علل ارتکاب جرایم و اتخاذ رویکردهای‌ پیشگیرانه‌ و اصلاحی، ضروری‌تر و مؤثرتر از واکنش‌های کیفری محض است. در این مقاله، ضمن‌ اشاره‌هایی گذرا در باب اهداف‌ مجازات‌، بازدارندگی به‌ عنوان‌ یکی‌ از مشهورترین و قدیمی‌ترین نظریه‌های توجیهی‌ مجازات‌ و اقسام آن، موضوع بازدارندگی مجازات‌های شدید از ابعاد مختلف مورد تحلیل قرار گرفته و در نهایت این نتیجه به دست آمد که اعمال این نوع مجازات‌ها اصولاً تأثیری در بازدارندگی ارتکاب جرایم مرتبط با مواد مخدر نداشته و بهتر است مقنن برای پیشگیری به روش‌های غیرکیفری توجه بیشتری داشته باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigating the ineffectiveness of Iran's heavy penalties in the fight against drugs

نویسندگان [English]

  • Mohammad Arefi Maskooni 1
  • Ali Najafi Tavana 2
  • Bagher Shamloo 3
1 PhD. Student in Criminal Law and Criminology, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 Assistant Professor, Department of Law, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
3 Associate Professor, Department of Law, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
چکیده [English]

One of the most important issues in the national and international arena in recent decades, especially in the present era, is the issue of the drug phenomenon and its harmful effects on human societies. All societies and most governments agree that drugs and crime As a result, it poses a serious threat to the human race. However, you have to think of a solution to this sinister phenomenon. The solutions that have been implemented in recent years have been based on a kind of criminal strictness in punishments. Thus, the main policy of the deterrence view is to threaten or enforce criminal penalties to reduce the motive for the crime; That is, the use of punishment as a deterrent that prevents the offender from repeating the crime and also reduces the motivation of others to commit the same crime in general. In Iran's anti-narcotics criminal law, too, a strict approach has always been taken towards drug offenders and with severe punishments of deprivation of liberty and deprivation of life. However, in recent years, a fundamental question has been raised in this regard, whether the imposition of severe punishments such as execution and life imprisonment, etc., has had the effect of deterring the commission of drug-related crimes? In the present article, which has been done in a descriptive-analytical method, using library resources and texts, with the aim of explaining and explaining the deterrence of severe punishments related to drug crimes, and in this regard, different dimensions of the issue in terms of field, statistics, policy The criminological and sociological studies have concluded that the intensification of punishment does not play a significant role in crime prevention and that recognizing the causes of crime and adopting preventive and corrective approaches is more necessary and effective than necessary. In this article, in addition to brief references to the purposes of punishment, deterrence as one of the most famous and oldest theories of justification of punishment and its types, the subject of this type of application is severely restrained. Punishments do not in principle have the effect of deterring drug-related crimes, and it is better for the legislature to pay more attention to non-criminal methods of prevention.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Drugs
  • severe punishments
  • Deterrence
  • Punishment
  • purposes of punishment
1 .( 1395 )مرتضی، آذریان قهفرخی مجازات اعدام و بازدارندگی آن از قاچاق مواد مخدر و
گردان روان شناسی. . کنفرانس ملی فقه، حقوق و روان
.2.( 1384 )حـبیب ، احمدی انحرافات شناسی جامعه سمت. سازمان تهران: .
.3 بررسی و نقد سیاست جنایی حاکم بر جرایم مواد مخدر در ایران ). «1393اکبری، عباسعلی (
». قانون مبارزه با مواد مخدر 1389با تأکید بر اصلاحیه سال پژوهشنامه حقوق کیفری، سال
).2پنجم، (
.4 .( 1372 )بـولک، بـرنار کیفرشناسی مجمـع تهـران: ابرنـدآبادی، حسـین نجفـی ترجمه علـی .
علمی و فرهنگی مجد.
.5 .( 1373ژان ( ،پراول های کیفری تاریخ اندیشه آبادی، تهران: حسین نجفی ابرند . ترجمه: علی
دانشگاه شهید بهشتی.
.6 نگرشی ). «1397جوان جعفری بجنوردی، عبدالرضا و اسفندیاری بهرآسمان، محمدصالح (
». درشناسانه بر تحولات مجازات اعدام مجرمان مواد مخ جامعه پژوهش حقوق کیفری، سال
).25هفتم، (
.7 های های نامتناسب: مجازات مجازات). «1387اسماعیل ( نژاد، رحیمی محمدجعفر و زاده حبیب
 / عارفی و دیگران مخدر مواد با مبارزه در ایران سنگین های مجازات کارایی عدم چرایی بررسی 459
». مغایر با کرامت انسانی مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران ).2)38 ،
.8 .« بازدارندگی و نقش آن در پیشگیری از جرم). «1388دادبان، حسن و آقایی، سارا ( فصلنامه
حقوق، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی ).3)39 ،
.9 .( 1392دورکیم، امیل ( دو قانون تکامل کیفری. ترجمه حسین غلامی و سید بهمن خدادای،
در المعارف دایرة حسین نجفی ب دوم، زیر نظر علیعلوم جنایی، (مجموعه مقالات)، کتا
ابرندآبادی، تهران: نشر میزان.
.10 .( 1383رحمدل، منصور ( حقوق کیفری مواد مخدر. تهران: نشر میثاق عدالت.
.11 ی ایران در زمینه مجازات ئتحولات سیاست جنایی تقنینی و قضا). «1385رحمدل، منصور (
).1هفتم، (شناسی ایران، سال جامعه». جرایم مواد مخدر اعدام در
.12 .( 1386رحمدل، منصور ( مواد مخدر میدر قبال جرا رانیا ییجنا استیس . تهران: انتشارات
سمت.
.13 کارکرد بازدارندگی ). «1394رضایی راد، عبدالحسین؛ مریدی، ولی و سلیمانی، بتول (
». مجازات اعدام مطالعات پیشگیری از جرم ).34 ،سال دهم، (
.14 .( 1392پور، فرامرز ( رفع و تضاد، کوششی در جهت تحلیل انقلاب اسلامی و مسائل توسعه
اجتماعی ایران. تهران: نشر شرکت سهامی انتشار.
.15 .( 1387پور، فرامرز ( رفیع شناسی کاربردی ای بر جامعه آناتومی جامعه، مقدمه . تهران: نشر
شرکت سهامی انتشار.
.16 .( 1386ساکی، محمدرضا ( الملل و بینجرایم مواد مخدر از دیدگاه حقوق داخلی . تهران:
نشر خط سوم.
.17 .( 1387 )غلامی، حسین تـکرار جـرم . میزان تهران: نشر.
.18 .( 1384جرج پی ( ،فلچر مفاهیم بنیادین حقوق کیفری. ترجمه: سیدمهدی سیدزاده ثانی،
تهران: آستان قدس رضوی.
.19 تأثیر مجازات اعدام بر بازدارندگی از جرایم مواد مخدر و ). «1393کاظمی، مسعود (
». گردان روان فصلنامه سلامت اجتماعی و اعتیاد ).4)1 ،
.20 ترجمه: علی صفاری، ». آوری مجازات توجیه یا دلیل). «1384جی ( ،دیگلنان و ام، کاوادینو
مجله تحقیقات حقوقی ).42) ،
.21 .( 1370گسن، ریمون ( شناسی کاربردی مجر نیا، تهران: مترجم. . ترجمه: مهدی کی
.22 .( 1379محقق داماد، سیدمصطفی ( قواعد فقه. تهران: مرکز نشر علوم انسانی.
460 1399 پاییز و زمستان)، 52) پیاپیدوم ه، شمارویکم بیستسال
.23 .( 1387 )محمدنسل، غلامرضا جـرم مجموعه مـقالات پیشـگیری از : مرکـز تهـران .
تحقیقـات کـاربردی پلیس پیشگیری ناجا.
.24.« بررسی نظریه بازدارندگی مجازات). «1387 )آقایی، ساراجانکی، فیروز و محمودی
دانشکده حقوق و علوم سیاسی ، مجله حقـوق فصـلنامه )2)38. ،
.25 ارزیابـی تأثیر شدت و قطعیت کیفرها در پیشـگیری از ). «1389 )مقدم، مرتضی میرزایی
 ».جـرم جرم از پیشگیری فصـلنامه مطالعات ).16 ،)سال پنجم،
.26.« اعـدام مجـازات ارعـابی تـأثیر در کنکاشـی« ).1382 )حسین میرمحمدصادقی، مجله
)مسلح نـیروهای یقـضائ سازمان اجتماعی و فرهنگی حقوقی، ماهنامه( دادرسی .5ص،
.27 .( 1377حسین؛ هاشم بیگی، حمید ( نجفی ابرندآبادی، علی شناسی دانشنامه جرم . تهران:
دانشگاه شهید بهشتی.
.28.( 1391 )حسین ابرندآبادی، علی نجفی ) در علوم جنایی (تقریرات مباحثی کوشش شهرام . به
نا بی جا: بی، ابراهیمـی، ویراسـت هـفتم
.29 .( 1380نوبهار، رحیم ( تر های هر چه انسانی به سوی مجازات . مجموعه مقالات همایش
ها، تهران: دانشگاه مفید. المللی حقوق بشر و گفتگوی تمدن بین
.30 .( 1391یان جعفری، جعفر (یزد چرایی و چگونگی مجازات. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و
 اندیشه اسلامی.