سیاست‌های پاسخ‌دهی جنایی در قبال جرایم ارتکابی علیه ناتوانان و حمایت‌های کیفری؛ قضایی و فراقضایی افتراقی از آنان

نوع مقاله: علمی - پژوهشی(حقوق جزا و جرم شناسی)

نویسندگان

1 استاد تمام گروه حقوق کیفری و جرم‌شناسی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران.

2 دانشجوی دکتری تخصصی حقوق کیفری و جرم‌شناسی، دانشگاه عدالت، تهران، ایران

3 مدرس دانشگاه و پژوهشگر دکتری تخصصی حقوق کیفری و جرم‌شناسی دانشگاه تهران.

چکیده

ناتوانان به عنوان اقشار آسیب‌پذیر جامعه از مشکلات گوناگون جسمانی و روانی رنج می­برند و جرایم علیه حقوق اساسی، علیه تمامیت جسمانی، علیه حقوق مالی و علیه تمامیت جنسی ناتوانان ارتکاب می­یابد و سیاست­­های پاسخ‌دهی جنایی در قبال آنان باید حمایتی و ویژه باشد؛ مهم­ترین قانون در زمینه حقوق ناتوانان در ایران؛ قانون حمایت از حقوق معلولان است که در تاریخ 20/12/1396 در جلسه علنی مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ 22/1/1397 مورد تأیید شورای نگهبان قرار گرفته است؛ این قانون با نگاه رفاهی و حمایتی تمام نهادها و سازمان­های دولتی و غیردولتی را مکلف به حمایت از حقوق فرهنگی، آموزشی، اقتصادی و اجتماعی معلولان می­نماید؛ تصویب این قانون در حقیقت گامی بسیار مثبت در جهت اعتلای حقوق ناتوانان در ایران تلقی می­شود اما علیرغم نکات مثبت دارای اشکالاتی نظیر فقدان ضمانت اجرای کیفری مؤثر و همچنین خلاء حمایت­های قضایی و فراقضایی افتراقی است؛ از طرفی قوانین کیفری ایران در وضع مقررات، تنها به وضع جرم و تعیین مجازات برای مرتکب آن توجه داشته و با اتخاذ رویکردی جرم‌مدار، ناتوانان بزه‌دیده آسیب‌پذیر را به فراموشی سپرده و نادیده انگاشته است؛ حال آنکه، در حقوق کیفری مدرن یکی از رسالت­های مهم حقوق کیفری ماهوی و شکلی، حمایت از ناتوانان در پرتو وضع مقرراتی است که متضمن بیشترین حمایت از این بزه‌دیدگان باشند؛ بنابراین، آنچه که باید از منظر قانون‌گذار موضوعیت داشته باشد آن است که وضعیت ناتوانان در کانون توجه قرار گرفته و از این رهگذر، آسیب‌پذیری خود را در برابر وقوع جرم معیار موضع‌گیری توأم با شدت عمل مقنن قرار گیرد؛ از این رو نگارندگان در این مقاله پژوهشی با هدف واکاوی سیاست­­های پاسخ‌دهی جنایی در قبال جرایم ارتکابی علیه ناتوانان و همچنین ارائه حمایت­های کیفری؛ قضایی و فراقضایی افتراقی از آنان با روش تحلیلی ـ توصیفی به تحلیل موضوع این قشر آسیب‌پذیر جامعه پرداخته­اند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Criminal Responsibility Policies for Crimes Against the Persons with Disabilities And Differential Criminal, Judicial and Moral Protection of Them

نویسندگان [English]

  • abas zeraat 1
  • Chavoshi Mohammad Sadeq 2
  • hadi keramati 3
1 Professor of Criminal Law and Criminology, Kashan University, Kashan, Iran
2 University lecturer and Ph.D. student of criminal law and criminal law, University of Justice, Tehran, Iran
3 University lecturer and researcher Ph.D. in Criminal Law and Criminology, University of Tehran, Tehran, Iran.